Hem 'Zeki' hem 'Matrax'

ZEKİ KAYAHAN COŞKUN, GECENİN MİSKİNLİĞİNE İNAT DİNLEYENLERİNE NELER YAPTIRIYOR NELER... HALI YIKATIYOR, SAÇ KESTİRİYOR, SOKAĞIN ORTASINDA KOVAYLA BANYO KEYFİ YAŞATABİLİYOR!


Gecenin yarısı bir meydanda toplanmış insanların bağıra çağıra şarkılar söylediğine şahit oluyorsanız ya da yan komşunuzun evinden mutfak robotu, mikser, elektrik süpürgesi hatta matkap seslerini duyuyorsanız, sokağın ortasına halı serip 'halı saha maçı' yapan insanları görüyor da 'Neler oluyor bu insanlara?' diyorsanız, bilin ki onlar 89.2 frekansından yayın yapan Alem FM'i, Zeki Kayahan Coşkun'un programı Matrax'ı dinliyor. Ve o ne derse onu yapıyor! Niye böyle 'matraxsiyonlar' yapıyorlar? Paylaşmanın lezzetine varabilmek, yaptıklarıyla dinleyenlerden kahkaha karşılığını alabilmek için. Matraxçıların "Amannn utanırım, asla yapamam" gibi çekinceleri de yok. Bu cesareti tetikleyen Coşkun'a sorduk: "Kayıtsız şartsız bu itaat hali nasıl bir haldir?" diye. 'Zeki'ce bir yanıt aldık: Eğlenmek için bahane ararız. Bir müzik duyulmasın hemen halay çekebiliriz! Coşkun, uzun zamandır radyocu ve onunla beraber bu yolda yürüyen dinleyicileriyle sosyal paylaşımlara da öncülük ediyor, eğlenmenin yanına 'yitirmemek adına' yardımseverliği de bitiştiriyor, Moğollar'ın dediği gibi 'Bi şey yapmalı' diyor ve radyonun büyüsünü kullanıp çok şeyler yapıyor. 29 yaşında, gülmenin güldürmenin dışında iç sesini kelimelerde şekillendiriyor; yazılar yazıyor. Yayımlanmış 8 kitabı var... Buyurun Matrax bir söyleşiye...

Radyo hikâyeniz nasıl başlıyor?
Ortaokuldan beri radyocu olmak istiyorum. Radyoculuktan önce üniversiteyi bitirip gazetede yazmaya başladım, ama ne yapıyorsam radyoculuk için yaptım. "Yazdıkların gibi radyo programı yapabilir misin?" dediler, beklediğim soruydu, öyle başladım.

Programınızı siz nasıl anlatırsınız?
Kendi programım diye söylüyorum! Diğerlerinden çok farklı. Uygulamaya dayalı birçok şey var; halıyı çırpma yarışması, canı dondurma çeken teyzeye dondurma götürme, halılarını evden alıp sokakta halı saha maçı yaptırma, aşerenlere Arnavut Ciğeri götürme, yurtta aç olan öğrencilere civarda bulunan halkın yemek vermek için örgütlenmesi gibi şeylerin hepsi bu programda.

Radyonun 'büyük gücünü' ispatlamayı mı amaçlıyorsunuz?
Tatlı dille dinleyiciye her şeyi yaptırabileceğimi gösteriyorum. Program sonunda "Vay be bugünde neler yaptık" diyebilmek amacım. Derdim kendimle. Kendi eşiğimi aşmam gerektiğini düşünüyorum. "Vay anasını bu da radyoda oluyormuş" dedirtebilmek için uğraşıyorum.

Genelde gecenin o vaktinde klasik, arkada hüzünlü bir fon eşliğinde şiirli, duygulu programlar var...
Şiirin programı da, saati de olmaz. İnsanlar öğlen vakti de Attilâ İlhan okuyabilir ve zırıl zırıl ağlayabilirler. Bu önyargıyı yıkmak için geceyi istedim. Programı yorganın altında dinlemek yasak! 22.30- 02.00'a kadar program, ama canım istediği zaman çıkabiliyorum. Hâlâ çok hevesliyim, heyecanlıyım.

Dinleyicilere yaptırdığınız en farklı 'matraxsiyon' hangisiydi?
Yurtdışından da dinleniyoruz. Bir dinleyicimiz Los Angeles'ın ortasında klasik, eskilerden kalma Türklerin banyo şekliyle kovayla yıkanıyor, bu çok ilginçti. Başka bir dinleyicim küresel ısınmayı protesto için yağmur yağarken 'Küresel ısınma, sabrımızı taşırma' eşliğinde sokakta yıkandı!

Gecenin o saatinde 'tuhaf' diyebileceğimiz şeylerin yapılması nasıl bir psikoloji? Niye her söylediğinizi yapıyorlar?
Gece insanlarda sıkılmış olmalılar bu şiir programlarından! Eğlenmek için Matrax'ta yeterince bahane var. Bir müzik duyulmasın hemen 3 kişi bir araya gelir ve halay çekmeye başlar. Amacım dinleyicilere anı armağan etmek, gecenin bir vakti tanımadığı insanlarla piknik yaptığını torunlarına anlatsın istiyorum.

Siz hangi eylemlere 'asla yapamam' diyorsunuz? Ya da yapamadıklarınızı mı dinleyicilere yaptırıyorsunuz?
Birçoğunu eğlenmek, dostluklar kurmak için yapardım. Mesela saç kestirmezdim. Taksim'in ortasında şınav çekmezdim. Bir erkeğin gelinlik giyip sokağa çıkması olayını da yapamazdım!

Nasıl emin olabiliyorsunuz söylediklerinizin yapıldığından? Gelinlik olayı abartılmamış mı?
Dinleyicimiz dürüst. Diğer dinleyenlerde aynı yere gidiyor ve görüyorlar, resimleri çekiliyor ve hepsi internet sitemizde mevcut. Videoları var paylaşım sitelerinde.

Sizin internet sitenizdeki üyeler arasında farklı bir sosyal hareket var...
www.zekirdek.com'da 250 bin üyemiz var. Her ilin temsilcileriyle şahane ve farklı bir sivil toplum kuruluşuyuz. Bayram olmamasına rağmen çikolata alıp huzurevine gidebilsinler, çocuklara oyuncak alabilsinler. İnsanlara yardım etsinler istedim. Bir araya gelip, maçlar yapıyorlar, piknik ve yat gezileri düzenliyorlar. Birbirimize yabancılaşmış bir ülke haline geliyoruz. İnsanların birbirlerine fazlasıyla ihtiyacı olduğu zamanlardayız.

Serisi olan 'Türkleri Anlama Kılavuzu' kitaplarınızda Türklere özel 'farklı' davranışlar var. Örnekler verir misiniz?
Sokak ortasında çiftleşen hayvanları fırça sapıyla ve tekmelerle nedense ayırmaya çalışmak! Bir kaza olduğunda kaza yerine bakarak, trafiği saatlerce tıkamak! Kazayı geçtik, yol çalışmasını seyrederiz. Belediye ağaçları budar, onu seyrederiz. Gelen hesabı gizlice masanın altından öderiz, bütün ilaçları buzdolabında saklarız. Bazı tuvaletlerde musluğa hortum takılıdır, paspaslar üzerinden arabalar geçsin de temizlensin diye caddenin ortasına atılır. Televizyon ve müziksetlerinin üstüne dantel örtüler serilir. Bu davranışların hepsi Türklere özgüdür.

Matrax'ta neler oluyor?

Gecenin esnafı bölümünde, o saatte dükkânı açık olan esnaf, ürünlerinden dükkânını bulan dinleyicilere ücretsiz verecek. Esnaf şenlendirici bölümünde enstrüman çalabilen dinleyiciler, esnafa gidip "Ya bu saatte açıksanız, biz bir şarkı çalalım" diyebiliyorlar. Depresyon tedavisi var! 'Psikospor' var. Dinleyici koşarken sokakta bana sorunlarını anlatıyor. Nefes nefese kalıyor tabii. 6 kilometre koşturduğumu bilirim! 'Gece Pikniği' var, piknik malzemelerini hazırlayıp Taksim Meydanı'nda piknik yapabilirler. Radyo birleştirici bir güç oluyor. 'Gecenin Kahramanı'nda da ben ne istersem onu yapıyorlar!